Cіваграк у Беларусі

Сіваграк — яркая, зелянява-блакітная птушка з глініста-карычневай спіной, якая мае каржакаваты целасклад з параўнальна вялікай галавой і кароткай шыяй.

Самец і самка маюць падобную афарбоўку.

Сизоворонка, сидящая на ветке

Апярэнне галавы, шыі, брушнага боку цела і крыючых крыла зелянява-блакітнае

Спіна рудавата-карычневая

Стырнавыя пёры сінія, толькі іх сярэдняя пара цёмна-бурая

Паясніца ды махавыя пер’і цёмна-бурыя

Ногі ды дзюба бурыя

Птица сизоворонка в полёте

Раней птушку называлі ракша з-за характэрных каркаючых гукаў: «Крак! Рак!»

Сіваграк ў палёце з шырокім размахам крылаў

Размах крылаў
62–67 см

Памер сіваграка адносна курыцы

Даўжыня цела
30–35 см

Малады сіваграк з больш цьмянай афарбоўкай

Маладыя птушкі
пафарбаваны падобна
да дарослых,
але больш цьмяна

Нярэдка сіваграка блытаюць з сойкай, у якой пераважае рудавата-карычневая афарбоўка і сіняе толькі люстэрка на крыле.

Сіваграка не варта блытаць з сойкай — гэта сіваграк
Сіваграк
Сойку не варта блытаць з сівагракам — гэта сойка
Сойка

Распаўсюджванне

Сіваграк распаўсюджаны ў стэпавай, лесастэпавай і на поўдні лясной зон Еўропы, у Сярэдняй і паўднёва-заходняй Азіі, а таксама паўночна-заходняй Афрыцы. У выніку зніжэньня колькасьці сівагракаў у заходняй і паўночна-заходняй частках арэала, распаўсюджванне віду да канца ХХ стагоддзя набыло нераўнамерны і фрагментаваны характар.

Зімуе сіваграк на тэрыторыі Афрыкі ў саванах паўднёвей экватара.

У Беларусь птушка прылятае ўсяго на 3—4 месяцы: з траўня па жнівень.

Мапа з адзначанымі вобласцямі распаўсюджвання сіваграка ў свеце

Месцазнаходжанне

Сіваграк займае рэдкія высокаствольныя дубовыя і сасновыя лясы, перамежныя з адкрытымі прасторамі, пойменныя лясы, старыя паркі ды алеі.

Месцапражыванне сіваваронкі: ўскраіна сасновага лесу
Месцапражыванне сіваваронкі: сасновы лес

Біялогія

У Беларусі на месцы гнездавання сіваграк прылятае ў канцы красавіка—пачатку траўня. Гнёзды усталёўвае ў дуплах, часта выдзеўбаных жаўной, часам зялёнай жаўной, можа займаць штучныя гняздоўі.

Чорны дзяцел (Жаўна) і выдзеўбанае ім дупло
Жаўна (чорны дзяцел) і выдзеўбанае ім дупло
Сіваграк, які пасяліўся ў дупле дзятла
Сіваграк, які пасяліўся ў дупле дзятла

Гнездавы перыяд віду расцягнуты па часе. Свежыя кладкі можна выявіць з траўня па ліпень. Кладкі ўтрымліваюць, як правіла, 3—5 яек, іх сярэднія памеры 35,5 × 28 мм. Наседжванне пачынаецца з першага яйка і працягваецца 18—19 дзён. Паміж птушанятамі назіраюцца двухсутачные адрозненні па велічыні і таму яны пакідаюць дупло не адначасова, кожны ў 28-дзённым узросце.

Яйка сіваграка ў параўнанні з памерам скрынцы запалак
Велічыня яйка сіваграка адносна памераў карабка запалак
Мур яек сіваваронкі Мур яек сіваваронкі і вытрашчаныя птушаняты Птушаняты сіваваронкі рознага ўзросту Птушаняты сіваваронкі сядзяць у дуплянцы
Маладыя птушкі сіваваронкі сядзяць на траве
Сіваграк з пайманай скалапендрай (але гэта ў Іспаніі, у Беларусі птушкі сілкуюцца ў асноўным буйнымі жукамі)

Падстава харчавання сіваграка складаюць буйныя жукі і прамакрылые, часам ён ловіць мышэй і жаб.

Адлёт на зімоўку адбываецца з сярэдзіны жніўня да канца верасня.

Чытаць далей:

аб праблемах сіваграка ў Беларусі і асноўных фактарах пагрозы